Wakker met een stijve nek: kussen of matras?

Je wordt wakker en je nek zit vast. Omkijken doet pijn, en pas na een uur of een warme douche gaat het weer. Een stijve nek na het slapen heeft vaak te maken met hoe je ligt. Je kussen kan een rol spelen, soms je matras en soms allebei. Hier lees je hoe je uitzoekt waar het aan ligt en wat je eraan kunt doen.

Eerst dit: wordt de pijn erger, is hij na 2 tot 4 weken niet minder, begon het na een val of ongeluk, of heb je tintelingen of minder kracht in je arm? Neem dan contact op met je huisarts. Bel meteen bij een plotselinge stijve nek met koorts of veel hoofdpijn. Een ander kussen of matras kan je prettiger laten liggen, maar is geen behandeling.

Waarom je nek 's nachts vast gaat zitten

Je ligt uren achter elkaar in ongeveer dezelfde houding. Ligt je hoofd al die tijd scheef ten opzichte van je rug, dan staan de spieren in je nek aan de ene kant gespannen en aan de andere kant gerekt. 's Ochtends voel je dat als stijfheid.

Het doel is dus simpel: je hoofd hoort in het verlengde van je rug te liggen, net als wanneer je rechtop staat. Het kussen vult de ruimte tussen je hoofd en het matras. Het matras bepaalt hoe diep je schouders en heupen wegzakken. Samen bepalen ze of je nek recht ligt.

Signalen dat het aan je kussen ligt

• Je stopt je arm onder je kussen: dan is het kussen waarschijnlijk te laag of te plat.
• Je hoofd wordt omhoog geduwd: gaat je kin richting je borst, dan is het kussen te hoog.
• Je kussen blijft plat: schud je het op en zakt het meteen weer in, of blijft er een deuk in staan, dan geeft het geen steun meer.
• Elders slaap je beter: merk je in een hotel of bij familie dat je nek anders aanvoelt, dan zegt dat veel over je eigen kussen.

Welke hoogte past bij jouw slaaphouding?

Op je zij zit er een flinke ruimte tussen je hoofd en je schouder. Het kussen moet die ruimte opvullen, anders knikt je hoofd naar beneden. Zijslapers hebben daarom een hoger en steviger kussen nodig. De Palau is 12 cm hoog en heeft een kern van latex die zijn vorm houdt, in medium of stevig. De Medin is 14 cm hoog en gemaakt van traagschuim, dat zich naar je nek en schouders vormt.

Op je rug heb je minder hoogte nodig. Het kussen ondersteunt de holte in je nek, zonder je hoofd naar voren te duwen. Slaap je vast op je rug, dan is een dunner kussen prettiger.

Op je buik lig je de hele nacht met je hoofd opzij gedraaid. Voor je nek is dat de zwaarste houding. Slaap je zo, gebruik dan een heel dun kussen of probeer het zonder. Lees ook waar buikslapers op letten.

Wil je de hoogte zelf bepalen? Bij de Perkal set haal je met een rits vulling uit het kussen of doe je er vulling bij, tot de hoogte klopt. Meer over de keuze lees je in welk hoofdkussen past bij je slaaphouding. Alle kussens staan in de collectie hoofdkussens.

Zo test je je kussen

Ga in je gewone slaaphouding liggen en laat iemand van opzij kijken, of laat een foto maken. Je hoofd hoort recht op je nek te liggen, zonder omhoog of omlaag te knikken. Bij een zijslaper loopt de lijn van je nek recht door naar je rug.

Geef een nieuw kussen wel een paar nachten. Je nek is gewend aan je oude kussen en moet even wennen aan een andere hoogte.

Signalen dat het aan je matras ligt

Ook een goed kussen helpt weinig als je matras niet klopt. Je matras bepaalt hoe diep je schouder wegzakt, en daarmee hoeveel ruimte het kussen moet opvullen.

• Te hard: als zijslaper zakt je schouder bijna niet weg. Je nek komt dan te hoog te liggen, en vaak word je ook wakker met een pijnlijke schouder.
• Te zacht: je lichaam zakt in het midden weg. Je rug ligt dan niet recht, en je nek vangt dat op.
• Een kuil: zie je een kuil waar je altijd ligt, of voel je de veren? Dan geeft het matras geen gelijkmatige steun meer.
• Leeftijd: een matras gaat gemiddeld 8 tot 10 jaar mee. Is het ouder, dan is het vaak op. Lees hoe lang gaat een matras mee.

Welke stevigheid bij je past, hangt af van je slaaphouding en je gewicht. Voor de meeste zijslapers is medium een goed begin. Rug- en buikslapers liggen vaak prettiger op iets steviger. Meer daarover lees je in welke stevigheid past bij jou.

Kussen en matras horen bij elkaar

Op een zacht matras zakt je schouder dieper weg. Dan heb je als zijslaper een iets lager kussen nodig. Op een stevig matras blijft je schouder hoger en mag het kussen hoger zijn. Heb je net een nieuw matras, kijk dan ook opnieuw naar je kussen. Het kussen dat op je oude matras goed voelde, kan op een nieuw matras te hoog of te laag zijn.

Twijfel je tussen een nieuw kussen en een nieuw matras? Is je matras jonger dan 8 jaar en ligt het nog vlak, begin dan met het kussen. Dat is de kleinste stap. Merk je na een paar weken geen verschil, kijk dan naar het matras.

Wat je vanavond al kunt doen

• Schud je kussen op: dan krijgt het zijn hoogte terug voordat je gaat liggen.
• Begin op je zij: slaap je vaak op je buik, begin de nacht dan op je zij. Een kussen tegen je rug helpt om niet terug te rollen.
• Lees niet met je hoofd tegen het hoofdbord: dan buig je je nek lang voorover. Ga liever rechtop zitten met een kussen in je rug.
• Gebruik één kussen: twee kussens op elkaar zijn bijna altijd te hoog.

Veelgestelde vragen

Kan een verkeerd kussen een stijve nek geven?

Ja, dat kan. Is het kussen te hoog of te laag, dan ligt je hoofd de hele nacht scheef ten opzichte van je rug. Je nekspieren staan dan uren gespannen.

Welk kussen past bij een zijslaper?

Een hoger en steviger kussen dat de ruimte tussen je hoofd en je schouder opvult. De Palau is 12 cm hoog, de Medin 14 cm.

Hoe weet ik of mijn matras de oorzaak is?

Zit er een kuil in, voel je de veren of is het matras ouder dan 8 tot 10 jaar, dan is de kans groot. Ligt het matras vlak en is het jonger, begin dan bij je kussen.

Wanneer ga ik met een stijve nek naar de huisarts?

Als de pijn erger wordt of na 2 tot 4 weken niet minder is, als het na een val of ongeluk begon, of als je tintelingen of minder kracht in je arm hebt. Bel meteen bij een plotselinge stijve nek met koorts of veel hoofdpijn.

Helpt een speciaal nekkussen tegen nekpijn?

Het is niet aangetoond dat een speciaal nekkussen tegen nekpijn helpt. Dat schrijft Thuisarts, en het geldt ook voor halskragen. Een kussen met de juiste hoogte kan wel prettiger liggen, omdat je hoofd dan in het verlengde van je rug ligt. Houdt de pijn aan, ga dan naar je huisarts of een fysiotherapeut.

Hoe lang moet je wennen aan een nieuw kussen?

Reken op een paar nachten wennen aan een nieuw kussen. Je nek is gewend aan je oude kussen en moet even wennen aan een andere hoogte. Merk je na een paar weken nog geen verschil, kijk dan ook naar je matras. Twijfel je over de hoogte, laat dan iemand van opzij kijken of je hoofd recht op je nek ligt.

Kan een te zacht matras een stijve nek geven?

Een te zacht matras kan bijdragen aan een stijve nek. Je lichaam zakt dan in het midden weg, waardoor je rug niet recht ligt en je nek dat opvangt. Welke stevigheid wel past, hangt af van je slaaphouding en je gewicht, zie welke stevigheid past bij jou. Houden de klachten aan, ga dan naar je huisarts.

Kan slapen op je buik een stijve nek geven?

Op je buik slapen kan bijdragen aan een stijve nek, want je ligt dan de hele nacht met je hoofd opzij gedraaid. Voor je nek is dat de zwaarste houding. Gebruik een heel dun kussen of probeer het zonder. Begin de nacht op je zij, met een kussen tegen je rug zodat je niet terugrolt. Houden de klachten aan, ga dan naar je huisarts.

Moet je bewegen met een stijve nek?

Ja, blijf zoveel mogelijk bewegen, ook al doet het wat pijn. Volgens Thuisarts voorkom je zo dat je nek stijver wordt. Beweeg je hoofd rustig naar voren en naar achteren, en kijk voorzichtig over je linker- en je rechterschouder. Voel je tintelingen of minder kracht in je arm, ga dan naar je huisarts.

Helpt warmte tegen een stijve nek?

Volgens Thuisarts vinden veel mensen warmte op de pijnlijke plek prettig, zoals een warme douche, een infraroodlamp of een crème die warmte geeft. Gaat het niet beter maar juist slechter, neem dan contact op met je huisarts.

Bronnen

• Thuisarts.nl: Ik heb pijn in de nek